Ana Sayfa Hakkımızda Hizmetler Ödüller Ekip Yayınlar Kariyer İletişim TÜRKÇEENGLISH Devin Patent — İstanbul

Devin Patent · Hizmet Alanları

Hizmetlerimiz

Bir sınai mülkiyet hakkının tüm ömrünü kapsayan sekiz hizmet alanı: araştırma ve başvuru stratejisi, TÜRKPATENT nezdinde süreç yönetimi, Madrid, PCT, Lahey ve EUIPO üzerinden uluslararası tescil, izleme ve yenileme programları, sicil işlemleri, alan adı ve coğrafi işaret.

Dava süreçleri ve danışmanlık: Devin Law & IP →

08Coğrafi İşaret ve Geleneksel Ürün AdıCoğrafi işaret, bir kişiye değil bir yöreye ait olan adı korur. Ürünün menşe adı mı yoksa mahreç işareti mi olduğunu belirliyor, teknik şartnameyi ve başvuru dosyasını hazırlıyor, süreci TÜRKPATENT yayımından tescile kadar takip ediyoruz.

Coğrafi İşaret ve Geleneksel Ürün Adı

Coğrafi işaret, bir kişiye değil bir yöreye ait olan adı korur. Ürünün menşe adı mı yoksa mahreç işareti mi olduğunu belirliyor, teknik şartnameyi ve başvuru dosyasını hazırlıyor, süreci TÜRKPATENT yayımından tescile kadar takip ediyoruz. Tescilden sonrası da en az o kadar iş: denetim planı, yıllık denetim raporu, üretici kayıtlarının tutulması, amblemin etikette doğru kullanımı ve ihracat pazarlarında yürütülecek koruma başvuruları.

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında coğrafi işaret; belirgin bir niteliği, ünü veya diğer özellikleri bakımından kökeninin bulunduğu yöreye bağlanan ürünler için tescil edilir. Kanun iki biçim ayırır. Menşe adında üretim, işleme ve diğer bütün işlemlerin sınırları belirlenmiş yörede gerçekleşmesi ve özelliklerin tamamen o yöreden gelmesi aranır. Mahreç işaretinde ise bu aşamalardan en az biri yöre dışında yapılabilir; yeter ki ürüne kimliğini veren aşama bölgede kalsın. Bu seçim, sınırı da denetim yükünü de yöre dışındaki üreticilerin ne yapabileceğini de belirler.

Başvuru sahibi, alışıldık anlamda hak sahibi değildir. Üretici birlikleri, ticaret ve sanayi odaları, meslek kuruluşları, kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili hâllerde kooperatifler başvurabilir; tek bir şirket coğrafi adı kendi adına tescil ettiremez. Tescil yöreye ve şartnameyi karşılayan her üreticiye aittir; başvuru sahibi onu, denetimden sorumlu kuruluş sıfatıyla elinde tutar. Dosyanın temsil yeteneğini göstermesi bu yüzden gerekir: başvuru sahibi kimin adına konuşuyor, üreticilerin görüşü nasıl alınmış ve üye olmayan bir üretici adı yine de nasıl kullanabilecek.

Teknik şartname, ürünü tanıtan bir sunuş metni değil, bütün sistemin işleyen belgesidir. Coğrafi sınırı, hammaddeyi ve kaynağını, üretim yöntemini aşama aşama, karşılanması gereken fiziksel, kimyasal ve duyusal özellikleri ve bunların her birinin ardındaki ölçülebilir sınırları tanımlar. Bir denetçinin yalnızca metne bakarak uygunluğu sınayabileceği şekilde yazılması gerekir. Tarifle dolu, ölçülebilir ölçütü az olan bir şartname incelemeyi geçer ama ilk denetim raporunda tıkanır; çünkü içinde karşılaştırılacak bir şey yoktur. Şartnameyi bu yüzden denetim planıyla birlikte, aynı masada yazıyoruz.

Tescil, bir yükümlülüğün sonu değil başlangıcıdır. Dosyada belirtilen denetim merci, denetim planındaki incelemeleri yapmak ve TÜRKPATENT'e yıllık rapor sunmak zorundadır; denetimi yapılmayan tescil iptal edilebilir. Amblem kullanımı, etiketleme ve üretici kayıtlarının tutulması da aynı ödevin parçasıdır; denetim kayıtlarının düzenli tutulması, tescilin sonraki yıllarda tartışmaya açılmasını önler. İhracat pazarları için Avrupa Birliği başvurusunu hazırlıyor, ikili ve çok taraflı yolları takip ediyoruz. Kötü kullanımın mahkemeye taşınması gerektiğinde dosya Devin Law & IP tarafından, devinlaw.com.tr üzerinden yürütülür.

Tescil, yanlış verilmesi kolay bir kararla başlar: menşe adı mı, mahreç işareti mi. Sınır, şartname ve denetim yükü bu seçimin ardından gelir. Başvuru sahibinin üreticileri temsil etmeye ehil bir kuruluş olması, dosyanın da hem yöreyle bağı hem de bunu doğrulama yolunu göstermesi gerekir. Bu iki soruyu dosyayı açmadan önce netleştiriyoruz.

Menşe Adı mı Mahreç İşareti mi
  • Bütün üretim aşamalarının gerçekten yöre içinde gerçekleşip gerçekleşmediğinin incelenmesi
  • Coğrafi köken ile ürün özellikleri arasındaki bağın sınanması
  • Fiilî üretim zincirinin uzun vadede taşıyabileceği biçimin seçilmesi
  • Coğrafi sınırın, bir denetçinin sahada uygulayabileceği açıklıkta tarif edilmesi
  • Seçilen biçimin yöre dışındaki üreticiler için ne anlama geldiğinin değerlendirilmesi
  • Ürünün, komşu yöreleri kapsayan önceki coğrafi işaret tescilleriyle karşılaştırılması
  • Geniş kapsamlı biçimin her zaman daha iyi olmadığının anlatılması
Teknik Şartname
  • Hammaddenin, kaynağının ve kabul edilen kalite aralıklarının belirlenmesi
  • Üretim yönteminin gözlenebilir ve doğrulanabilir aşamalar hâlinde yazılması
  • Fiziksel, kimyasal ve duyusal özelliklerin ölçülebilir sınırlarla sabitlenmesi
  • Her ölçütün, denetçinin metinden sınayabileceği biçimde ifade edilmesi
  • Kimin neyi hangi sıklıkla denetleyeceğini gösteren denetim planının hazırlanması
  • Üne ilişkin tarihsel, belgesel ve piyasa delillerinin toplanması
  • TÜRKPATENT inceleme yazılarının, şartnameyi zayıflatmadan ve kapsamı daraltmadan cevaplanması
Başvuru Ehliyeti
  • Hangi üretici birliği, oda veya kamu kuruluşunun başvurabileceğinin belirlenmesi
  • Başvuru sahibinin yöredeki üreticileri temsil ettiğinin ortaya konması
  • Başvuru öncesinde yöre üreticileriyle yapılan görüşmelerin tutanakla belgelenmesi
  • Başvuru sahibi kuruluştan istenen yetki belgeleri ve kararların hazırlanması
  • Tek bir şirketin coğrafi adı kendi adına alamayacağının açıklanması
  • Üye olmayan üreticilerin tescili nasıl kullanabileceğinin dosyada gösterilmesi
  • Bültende yayımın takibi ve üçüncü kişi itirazlarına cevap verilmesi
İki biçim, tek seçimMenşe adında bütün aşamalar belirlenmiş yörede geçer ve özellikler oradan gelir. Mahreç işaretinde aşamalardan en az biri başka yerde yapılabilir; ürüne kimliğini veren aşamanın bölgede kalması şartıyla. Bu ayrım, denetimin nerede ve hangi aşamada yapılacağını da belirler.
Ad yöreye aittirCoğrafi işaret, başvuru sahibinin mülkiyetinde değildir. Şartnameyi karşılayan her yöre üreticisi adı kullanabilir; başvuru sahibi tescili, bu kullanımın denetiminden sorumlu kuruluş sıfatıyla elinde tutar. Bu yüzden tescil, kişisel bir hak gibi değil bölgesel bir ortak değer gibi yönetilir.
Denetlenmek üzere yazılırŞartname iki kez okunur: bir kez incelemede, sonra her denetim ziyaretinde. Ölçülebilir sınırla yazılmış ölçütler ikisini de geçer. Kokuyu ve geleneği anlatan sıfatlar denetçiye sınayacak bir şey bırakmaz. Ölçüt yoksa denetim de yoktur.
Başvuruyu kimler yapabilirÜretici birlikleri, ticaret ve sanayi odaları, meslek kuruluşları ile kamu kurum ve kuruluşları başvurabilir. Tek bir şirket, yöredeki üretim payı ne olursa olsun coğrafi adı kendi adına tescil ettiremez. Başvuru ehliyeti, dosyanın ilk kontrol edilen unsurudur.

Tescili ayakta tutan şey denetimdir. Belirlenen merci şartnameye göre inceleme yapmak, kayıt tutmak ve yıllık rapor sunmak zorundadır; üreticilerin de kayıtta görünmesi ve amblemi tescil edildiği gibi kullanması gerekir. Tescil edilip kendi hâline bırakılan bir coğrafi işaret, piyasadaki anlamını da Kurum nezdindeki durumunu da kaybeder.

Denetim Planı ve Raporlama
  • Denetim merciini, ölçütleri ve sıklığı gösteren denetim planının kurulması
  • Tescilli özelliklere uygun numune alma ve test yöntemlerinin belirlenmesi
  • TÜRKPATENT'e sunulacak yıllık denetim raporunun süresi içinde hazırlanıp gönderilmesi
  • Denetimlerin, bulguların ve alınan düzeltici önlemlerin kayda geçirilmesi
  • Şartnameye uymadığı tespit edilen üreticilere ilişkin sürecin yürütülmesi
  • Üretim koşulları veya standartlar değiştiğinde denetim planının güncellenmesi
  • Denetimi yapılmayan bir tescilin iptal riski taşıdığının başvuru sahibine hatırlatılması
Amblem Kullanımı ve Etiketleme
  • Coğrafi işaret ambleminin ambalaj ve etikette doğru biçimde kullanılması
  • Etiket metninin tescilli adla birebir örtüştüğünün kontrol edilmesi
  • Amblemin, tescil kapsamı dışında kalan ürünlerde kullanılmasının önlenmesi
  • Tescile atıf yapan tanıtım ve reklam materyalinin gözden geçirilmesi
  • Birden çok kalite işareti taşıyan ürünlerde sunum konusunda yönlendirme yapılması
  • İhracat etiketlerinin varış pazarının kurallarına göre kontrol edilmesi
  • Eksik veya yanıltıcı amblem kullanımının, yaygınlaşmadan tespit edilip düzeltilmesi
Üretici Kayıtları
  • Tescilli adı kullanmaya hak kazanan üreticilerin kaydının tutulması
  • Üretici kaydına giriş koşullarının ve usulünün belirlenerek üreticilere duyurulması
  • Kayıtlı üreticilerin her sezon beyan ettiği üretim miktarlarının işlenmesi
  • Şartnameyi artık karşılamadığı tespit edilen üreticilerin kayıttan çıkarılması
  • Üye olmayan üreticilerin aynı koşullarla kayda girebilmesinin sağlanması
  • Kayıtların denetim ve sonraki uyuşmazlıklar için erişilebilir tutulması
  • Yöre kapasitesini aşan hacimlerin kayıt verisi üzerinden tespit edilmesi
Yıllık rapor yükümlülüğüDenetim merci, yaptığı incelemeleri her yıl TÜRKPATENT'e raporlamak zorundadır. Sunulmayan raporlar ve yapılmayan denetim, herhangi bir üçüncü kişi kötü kullanımı ortaya çıkmadan çok önce tescili tartışmalı hâle getirir. Rapor takvimi bu nedenle denetim planıyla birlikte kurulur.
Amblem süs değildirAmblem alıcıya, ürünün tescilli bir şartnameye göre üretildiğini söyler. Kapsam dışı ürünlerde kullanılması yöredeki bütün üreticilere zarar verir ve iç meseleyi bir piyasa meselesine dönüştürür. Amblem, tescilin piyasadaki tek görünür yüzüdür ve yanlış kullanımı hızla yayılır.
Üretici kaydı delildirÜretici kaydı; adı kimin, ne zaman ve hangi miktarda kullanmaya hak kazandığını gösterir. Kötü kullanıma ilişkin sonraki bir uyuşmazlıkta yöre üreticisini dışarıdan satıcıdan ayıran çoğu zaman tek belgedir. Kayıt tutulmadığında bu ayrımı yapacak bir belge kalmaz.
Rakamlar gerçeği söylerYörede beyan edilen üretim, piyasada o adla satılan miktarın çok altında kalıyorsa aradaki fark kötü kullanımdır. Kayıt verisi bu izlenimi, üzerine gidilebilecek bir rakama çevirir. Bu karşılaştırmayı her sezon yapmak, kötü kullanımı erken görmeyi sağlar.

Koruma, genişletilmediği sürece sınırda durur. İhracat pazarlarında en ağır basan yol Avrupa Birliği tescilidir ama yıllar alır; kalanını ikili anlaşmalar ve ulusal başvurular kapatır, coğrafi işaret sistemi olmayan ülkelerde ortak veya garanti markası devreye girer. Bütün bunların yanında adın yurt dışında nasıl kullanıldığını birinin izlemesi gerekir.

AB Başvuruları
  • Tescilli Türk coğrafi işareti için Avrupa Birliği başvuru dosyasının hazırlanması
  • Şartnamenin, Birliğin istediği tek belge biçimine eksiksiz olarak uyarlanması
  • Komisyon incelemesi sırasında yöneltilen sorulara süresi içinde cevap verilmesi
  • Üye ülkelerdeki üretici veya makamlardan gelen itirazların takip edilmesi
  • Çevirilerin, şartnameyi diller arasında tutarlı bırakacak şekilde eşgüdümü
  • Ay değil yıl ölçeğinde ilerleyen inceleme takviminin düzenli olarak izlenmesi
  • Hedef pazarda korumanın ticari değerinin başvuru sahibiyle birlikte değerlendirilmesi
İkili ve Çok Taraflı Yollar
  • Coğrafi işaretleri kapsayan ikili anlaşmaların sağladığı korumanın kapsamının incelenmesi
  • Hedef ülkede ayrı bir coğrafi işaret sicilinin bulunup bulunmadığının araştırılması
  • Coğrafi işareti bu şekilde koruyan ülkelerde ulusal başvuruların yapılması
  • Böyle bir sistemin olmadığı ülkelerde ortak veya garanti markası tescili
  • Seçimden önce yolların maliyet ve süre bakımından karşılaştırılması
  • Pazarların sembolik değere göre değil ihracat hacmine göre önceliklendirilmesi
  • Kullanılan bütün yollarda şartname içeriğinin birbiriyle tutarlı tutulması
Kötü Kullanımın İzlenmesi
  • Adın pazaryerlerinde ve ihracat kataloglarındaki kullanımının düzenli olarak izlenmesi
  • Yöreyle hiçbir bağı olmadan adı taşıyan ürünlerin tespit edilmesi
  • Usulü, tipi, taklidi gibi ibarelerle yapılan kullanımların takip edilmesi
  • Coğrafi adı içeren marka başvurularının bültende gözden geçirilmesi
  • Yöresel adı tekele çevirecek başvurulara karşı süresinde itiraz edilmesi
  • Tespit edilen kötü kullanımların tarihli delillerle kayda alınması
  • Bulguların, önerilen hareket sırasıyla birlikte başvuru sahibine raporlanması
Birlik tescili yıllar alırAvrupa dosyası bir kez hazırlanır ve uzun bir inceleme boyunca savunulur; üye ülke üreticilerinden itiraz gelebilir. İhracat pazarı Avrupa olan ürünlerde erken başlamaya değer, olmayanlarda ise başvurunun kendisi sorgulanmalıdır. Erken başlamak, dosyanın olgunlaşması için de zaman kazandırır.
Yolu pazar belirlerHer ülke coğrafi işareti ayrı bir hak olarak korumaz. Böyle bir sistemin bulunmadığı yerlerde, kullanım kuralları teknik şartnameyi yansıtmak kaydıyla başvuru sahibi adına alınan ortak veya garanti markası işlevsel bir karşılık verir.
Usulü, tipi, taklidiKötü kullanım adı çoğu zaman birebir kopyalamaz. Bir yörenin usulünde ya da o ürünün tipinde diye satılan mallar asıl biçimdir ve doğrudan kopya kadar dikkatle kayda alınmaları gerekir. Bu tür kullanımlar, doğrudan kopyadan çoğu zaman daha yaygındır.
İzlenecek marka başvurularıCoğrafi adı içeren bir marka başvurusu, o adı kullanmaya hak sahibi üreticilerin önünü kesebilir. Bülteni izlemek ve süresinde itiraz etmek, tescilden sonra adı geri almaya çalışmaktan çok daha ucuzdur. Süre kaçırıldığında elde yalnızca daha uzun ve pahalı yollar kalır.